Shotokan Geschiedenis
De Geschiedenis en Ontwikkeling van Shotokan Karate
Van Okinawa tot de Olympische Spelen
Inleiding: Shotokan Karate van Vechtkunst tot Wereldsport
Wat ooit begon als een geheime Okinawaanse zelfverdedigingskunst, groeide uit tot een wereldwijd beoefende krijgskunst en sport. Shotokan Karate, met zijn sterke fundamenten in discipline, techniek en kata, blijft een van de meest beoefende stijlen ter wereld.
Door de WKF en nationale bonden zoals de KBN heeft karate zich ontwikkeld tot een gestructureerde sport met wereldwijde competities. Tegelijkertijd blijft de traditionele kant van karate bestaan, waarbij veel scholen nog steeds de waarden en principes van de oorspronkelijke budo-traditie respecteren.
Of iemand nu karate beoefent als zelfverdediging, voor sport of als een pad naar zelfontwikkeling, de erfenis van Funakoshi en zijn voorgangers blijft voortleven in dojo’s over de hele wereld.
Oorsprong en Vroege Ontwikkeling van Karate
De wortels van karate gaan terug tot het oude Okinawa, waar een inheemse vechtkunst genaamd Te (手, “hand”) zich ontwikkelde onder invloed van Chinese krijgskunsten. Door de handelscontacten met China vanaf de 14e eeuw werden technieken uit het Shaolin Chuan Fa (Kung Fu) geïntroduceerd en vermengd met de Okinawaanse methoden. Dit leidde uiteindelijk tot de drie belangrijkste stijlen van Okinawaans karate:
- Shuri-te (gebaseerd op snelle, lineaire bewegingen en explosieve aanvallen)
- Naha-te (meer gefocust op ademhaling, interne kracht en klemtechnieken)
- Tomari-te (een hybride stijl met elementen van beide)
Tijdens de Japanse overheersing van Okinawa in de 17e eeuw werd het bezit van wapens verboden, waardoor de focus op ongewapende zelfverdedigingstechnieken groeide. Okinawaanse meesters zoals Sokon Matsumura, Anko Itosu en Kanryo Higaonna speelden een cruciale rol in het systematiseren van deze technieken en het ontwikkelen van kata’s als trainingsmethoden.
Gichin Funakoshi en de Opkomst van Shotokan
In 1922 introduceerde Gichin Funakoshi karate in Japan tijdens een demonstratie in Tokio. Hij werd sterk beïnvloed door de Japanse budo-traditie (zoals judo en kendo) en paste karate aan om het toegankelijker te maken voor een breder publiek. Dit leidde tot de oprichting van de Shotokan-stijl, met een sterke nadruk op diepe standen, lineaire bewegingen en kata als kern van de training.
Funakoshi beschouwde karate in de eerste plaats als een vorm van zelfontwikkeling en discipline, en hij was aanvankelijk tegen het idee van competitie. Toch begon karate zich in de decennia na zijn dood (1957) te ontwikkelen tot een internationale sport, mede door de inspanningen van zijn student Masatoshi Nakayama, die als hoofd van de Japan Karate Association (JKA) de systematisering en wereldwijde verspreiding van Shotokan Karate bevorderde.
De Ontwikkeling van Karate als Sport
Van Traditioneel Karate naar Wedstrijdkarate
Hoewel karate oorspronkelijk een budo-discipline was gericht op zelfontwikkeling, begon in de jaren ’50 en ’60 de opkomst van competitief karate. De JKA introduceerde een wedstrijdsysteem, waarbij vechters punten konden scoren op basis van gecontroleerde stoten en trappen. Dit leidde tot de oprichting van verschillende karate-organisaties die zich richtten op sportkarate.
Om internationale standaarden te creëren, werd in 1970 de World Union of Karate-do Organizations (WUKO) opgericht. Deze organisatie fuseerde later met de International Traditional Karate Federation (ITKF) om de World Karate Federation (WKF) te vormen, die vandaag de dag de officiële wereldwijde organisatie is voor sportkarate.
De WKF ontwikkelde een wereldwijd geharmoniseerd wedstrijdsysteem, gebaseerd op twee disciplines:
- Kumite (gevechten) waarbij atleten punten scoren voor gecontroleerde technieken op hun tegenstander.
- Kata (stijloefeningen) waarbij atleten beoordeeld worden op de precisie, kracht en dynamiek van hun uitvoering van traditionele kata’s.
Met de WKF als leidende wereldbond werd karate steeds populairder als sport, wat uiteindelijk leidde tot de opname van karate als een Olympische sport op de Olympische Spelen van Tokio 2020. Hoewel karate voorlopig niet is opgenomen in de Olympische Spelen van 2024 in Parijs, blijft de WKF lobbyen voor een vaste plaats in de Olympische beweging.
Karate in Nederland en de Rol van de KBN
De Karate-do Bond Nederland (KBN)
In Nederland werd karate populair in de jaren ’60 en ’70, met Shotokan als een van de dominante stijlen. In 1976 werd de Karate-do Bond Nederland (KBN) opgericht als de officiële nationale sportbond voor karate.
De KBN is aangesloten bij de World Karate Federation (WKF) en is daarmee verantwoordelijk voor de organisatie van wedstrijdkarate op nationaal niveau. De bond stelt de normen vast voor graduaties (kyu- en dan-examens), wedstrijdreglementen en de opleiding van karate-instructeurs in Nederland.
Competities en Nationale Selectie
Binnen Nederland organiseert de KBN diverse toernooien en competities, waaronder:
- Het Nederlands Kampioenschap Karate (NK Karate), waar de beste karateka’s van Nederland strijden om de titel.
- De Karate1 Premier League, een internationaal toernooi waar ook Nederlandse atleten regelmatig aan deelnemen.
- WKF Wereld- en Europese Kampioenschappen, waar Nederlandse karateka’s uitkomen tegen de wereldtop.
De KBN speelt ook een belangrijke rol in de begeleiding van Nederlandse atleten die deelnemen aan internationale kampioenschappen. Bekende Nederlandse karateka’s hebben in het verleden medailles gewonnen op EK’s en WK’s, wat bijdraagt aan de groei en erkenning van de sport in Nederland.
